Bilişsel Davranışçı Psikoterapilerin üçüncü dalga yaklaşımlarından biri olarak Kabul ve
Kararlılık Terapisi, hem dünyada hem de ülkemizde son yıllarda ruh sağlığı alanında
çalışanlar ve terapi hizmeti almak isteyen kişiler tarafından ilgi ve tercih görmektedir.
İngilizcedeki Acceptance and Commitment Therapy ifadesinde bulunan baş harflerinin
kısaltması şeklinde ismi kısaca, ACT olarak kullanılmaktadır.
ACT, bir davranış analizi terapisidir. Temelde, bütün psikoterapi ekollerinin amacı, davranış
değişikliği oluşturmaktır. ACT, diğer terapi ekollerinden farklı olarak, bireydeki bu
davranış değişikliğini oluşturmaya çalışırken, sorun veya semptomları ortadan
kaldırmanın ötesinde, daha geniş, daha esnek ve etkili bir davranış repertuarı
oluşturmayı hedefler. ACT' teki asıl amaç hiçbir zaman semptom azaltmak değildir.
ACT, Asıl sorunun kaynağının, bu çabadan ileri geldiğini savunur. Kişiye özel bir tedavi
protokolü çıkarılır. Çünkü her insanın yaşadığı problemin başlangıç noktası farklıdır.
İnsanların hayattaki en temel ortak noktalarından biri şüphesiz acı çekebilen varlıklar
olmasıdır. İnsanın varoluşunun özelliği, acı çekiyor olmasıdır. Her insanın hayatında acı
vardır ve yaşamaya devam ettiği sürece de olmaya devam edecektir. Çünkü insan,
biyopsikososyal bir varlıktır. Yani insanın üç temel boyutu ve bununla beraber, bu alanlara ait
ihtiyaçları ve değerleri vardır. İnsanın acısının olduğu yere yakından baktığımızda, orada
mutlaka bir değeri olduğunu görebiliriz. Buradaki sorun acı çekiyor olmak değil, insanın
acıyla olan ilişki biçimidir. Asıl önemli olan ve insanın yaşamdaki iyilik halini etkileyen
unsur, acıyla mücadele etme biçimidir. İnsan, doğası acıyı sevmez ve bundan dolayı acıdan
kaçmaya çalışır. Fakat acıdan kaçmaya çalışan insan, daha çok ıstırabın içinde bulur kendini.
Çünkü insan, hiçbir düşünce ve duygudan kaçarak uzaklaşamaz. İnsan zihni, hiçbir
duygu ve düşüncesinden kaçamaz. Tam da bu noktada ACT , bireyin acısının kaynağı
olarak gördüğü düşünce ve duygularıyla yeni bir ilişki biçimi geliştirmesine yardımcı
olur. Aslında sorun düşünce ve duygularda değil, onlarla olan ilişki biçimindedir.
ACT' in temel amacı bireye psikolojik esneklik kazandırmaktır. Bunu yaparken temelde altı
boyuttan faydalanır. ACT 'in psikoterapi seansında, bireydeki davranış değişikliğini
oluşturmak ve psikolojik esnekliğini arttırmak amacıyla çalışma yaptığı boyutlar aşağıdaki
görselde gösterilmiştir. Psikolojik esnekliğin tam zıttı olan durumu olan psikolojik katılık
ise, şekil-2 'de gösterilmiştir.
''Psikolojik olarak şimdiki anda olmaktan, değerleriyle bağlantılı biçimde yaşamaktan,
yaşamın sunduğu kaçınılmaz acıya yer açmaktan, yararsız düşünce, inanç ve
hatıralardan ayrışmaktan, duygusal rahatsızlık veren durumlarda etkin eylem
sergilemekten,yapıyor olduğu eyleme bütünüyle kendilerini vermekten ve
hissettiklerinden bağımsız olarak içinde bulundukları her dakika için memnuniyet
duyabilmekten kim fayda görmez ki psikolojik esneklik, bütün bu yararları ve daha
fazlasını beraberinde getirecektir. '' (HARRIS,2016)
KAYNAKLAR
1. ACT’i Kolay Öğrenmek; Russ Harris; Litera Yayınları-2015
2. Mutluluk Tuzağı; Russ Harris; Litera Yayınları-2018
3. https://www.baglamsalbilimler.org.tr (Görsel)
